Gestes des Chiprois


«A pour Dieu sire ne vous partes car la ville sera tant tost perdue. Et il lor respondy hautement que chascun loy: Seignors je ne peus plus car je suy mort; vees le cop. Et adons veyme nos le pilet clave en son cors».

«Για τ’ όνομα του Θεού, άρχοντα, μη μας εγκαταλείπετε, γιατί η πόλη σύντομα θα χαθεί. Και τους απάντησε με δυνατή φωνή για να τον ακούσουν όλοι. Κύριοι, δεν αντέχω άλλο γιατί είμαι νεκρός. Δείτε την πληγή. Και τότε είδαμε όλοι το βέλος που είχε σφηνωθεί στο κορμί του».

[«Το Χρονικό του Ναΐτη της Τύρου», κεφ. 498 – περιγραφή του θανάσιμου τραυματισμού του μαγίστρου των Ναϊτών Γουλιέλμου του Μπωζαί κατά την πολιορκία του Αγίου Ιωάννη της Άκρας από τους Μαμελούκους, Μάιος 1291]

Τα «Gestes des Chiprois» («Κυπρίων Έργα») είναι μια μεσαιωνική συλλογή ιστορικών κειμένων που συγκεντρώθηκαν σε ενιαίο κείμενο στην Κύπρο κατά τον 14ο αιώνα. Το μοναδικό σωζόμενο χειρόγραφο είναι έργο κάποιου Ιωάννη Λα Μιέζ, ο οποίος ενώ ήταν αιχμάλωτος στο κάστρο της Κερύνειας το 1343 αποφάσισε να αντιγράψει το βιβλίο. Το αντίγραφο πέρασε στη Δύση για να καταλήξει στη βιβλιοθήκη κάποιου κάστρου στο Πεδεμόντιο.

Το πρώτο μέρος των Gestes είναι ένα συμπίλημα σύντομων κειμένων σχετικών με την Ιστορία των σταυροφοριών και των λατινικών κρατών της Ανατολής, με γενικό τίτλο «Χρονικά των Αγίων Τόπων» («Annales de Terre Sainte»). Το δεύτερο μέρος είναι γραμμένο στην Κύπρο κατά τον 13ο αιώνα από τον Ιταλό αριστοκράτη Φίλιππο της Νοβάρας, ο οποίος εγκαταστάθηκε στο νησί μετά τη συμμετοχή του στην Ε΄ Σταυροφορία. Φέρει τον τίτλο «Estoire et le droit conte de la guerre qui fu entre l’empereur Frederic
et messier Johan de Ibelin
» («Ιστορία και ακριβής διήγηση του πολέμου που διεξήχθη μεταξύ του αυτοκράτορα Φρειδερίκου και του άρχοντα Ιωάννη του Ιμπλέν») και διηγείται την προσπάθεια του Φρειδερίκου Β΄ των Χοχενστάουφεν να ελέγξει το Βασίλειο της Κύπρου ερχόμενος σε σύγκρουση με την τοπική αριστοκρατία, της οποίας ηγείται ο Ιωάννης του Ιμπλέν, σημαντικότερος φεουδάρχης του νησιού και του Βασιλείου της Ιερουσαλήμ.

Το τρίτο μέρος, τέλος, είναι το περίφημο «Χρονικό του Ναΐτη της Τύρου». Κατά πάσα πιθανότητα, ο άγνωστος συγγραφέας του ούτε Ναΐτης ήταν ούτε καταγόταν από την Τύρο. Επρόκειτο για τον γραμματέα, μεταφραστή και διερμηνέα του μαγίστρου του Τάγματος Γουλιέλμου του Μπωζαί. Ο «Ναϊτης της Τύρου» μας παρέχει πολύτιμες πληροφορίες για την Ιστορία του Τάγματος και γενικά των φραγκικών κρατών της Ανατολής από το 1242 έως και τις αρχές του 14ου αιώνα.

[Facebook, 22 Φεβρουαρίου 2014]

Advertisements

Η Κυριακή της Μπουβίν

Η 27η Ιουλίου του σωτηρίου έτους 1214 ήταν μια Κυριακή. Αυτή της Μπουβίν. Μιας από της σημαντικότερες μάχες της μεσαιωνικής ευρωπαϊκής Ιστορίας. Ο Φίλιππος Αύγουστος της Γαλλίας συνέτριβε τα συμμαχικά στρατεύματα του Γερμανού Αυτοκράτορα Όθωνα Δ΄ και του Πλανταγενέτη βασιλιά της Αγγλίας Ιωάννη του Ακτήμονα.

Για τη Γαλλία επρόκειτο για μια νίκη με μεγάλη σημασία στρατιωτική, πολιτική και συμβολική. Η δυναστεία των Καπετιδών έκανε ένα ακόμη μεγάλο βήμα για τη συγκρότηση ενός κράτους με έκταση και σύνορα παραπλήσια της σύγχρονης Γαλλίας, υπό τον έλεγχο της βασιλικής εξουσίας.

Για τον Όθωνα της Βρουνσβίκης τα πράγματα ήταν πολύ απλά. Ουσιαστικά άφηνε στο πεδίο της μάχης το αυτοκρατορικό στέμμα του. Γρήγορα αυτό θα κατέληγε σε μια από τις μεγαλύτερες μορφές της μεσαιωνικής Ευρώπης, τον Φρειδερίκο Β΄ των Χοχενστάουφεν.

Για τον Ιωάννη τον Ακτήμονα και την Αγγλία του, οι συνέπειες ήταν εξίσου σημαντικές. Ήδη από το 1206, ο Φίλιππος Αύγουστος, με την ιδιότητα του επικυρίαρχου και κάνοντας χρήση του φεουδαλικού δικαίου, είχε αφαιρέσει από τον Ιωάννη τις ηπειρωτικές κτήσεις των οίκου του (Νορμανδία, Βρετάνη, Μαιν, Ανζού, Τουραίν), εκτός από την Ακυιτανία. Η ήττα στη γαλλική Φλάνδρα έδινε τέλος στη διεκδίκηση των εδαφών αυτών και στην αυτοκρατορία που είχαν επιχειρήσει να συγκροτήσουν οι Πλανταγενέτες. Το βασίλειό τους, έστω και γεωγραφικά, αποκτά τον βρετανικό χαρακτήρα του. Κι έπειτα, η ήττα καθιστά τον Ιωάννη ευάλωτο στις διεκδικήσεις των φεουδαρχών του. Η Μάγκνα Κάρτα θα ακολουθήσει την επόμενη χρονιά.

Για περισσότερα υπάρχει το εξαιρετικό (και σύντομο) βιβλίο του μεγάλου Ζωρζ Ντυμπύ [«Le dimanche de Bouvines (27 juillet 1214)», σειρά «Trente journées qui ont fait la France», εκδ. Gallimard 1973, και σειρά Folio histoire, 1985].

[Δημοσιεύθηκε στο Facebook, στις 26 Ιουλίου 2013]